Nam Cao là một trong những nhà văn hiện thực phê phán xuất sắc nhất của văn học Việt Nam. Trong các tác phẩm của mình, ông thường viết về những kiếp người khốn cùng nhưng có tâm hồn cao đẹp. Truyện ngắn "Lão Hạc" là một minh chứng tiêu biểu, để lại trong lòng người đọc nỗi xót xa vô hạn về số phận người nông dân trước Cách mạng tháng Tám. ​Nhân vật trung tâm của tác phẩm là Lão Hạc – một người nông dân già nua, nghèo khổ và cô độc. Vợ lão mất sớm, đứa con trai duy nhất vì nghèo không lấy được vợ đã phẫn chí đi phu đồn điền cao su, để lão ở nhà một mình với con chó Vàng làm bạn. Hoàn cảnh ấy chính là bi kịch chung của người nông dân lúc bấy giờ: bị cái nghèo bủa vây đến mức không thể bảo vệ hạnh phúc gia đình. ​Tình cảm của Lão Hạc dành cho "cậu Vàng" thực sự khiến người đọc xúc động. Lão gọi nó là "cậu", chăm sóc, ăn gì cho nó ăn nấy, trò chuyện với nó như với một đứa cháu nội. Thế nhưng, vì cơn bão quét qua, vì ốm đau và vì muốn giữ mảnh vườn cho con, lão buộc phải bán đi người bạn duy nhất ấy. Hình ảnh lão Hạc "cười như mếu", đôi mắt "ầng ậng nước" và bộ mặt "co rúm lại" sau khi bán chó đã lột tả tận cùng sự đau đớn, dằn vặt. Lão tự trách mình là kẻ già đầu mà đi lừa một con chó. Đó chính là vẻ đẹp của một lương tâm trong sáng, thánh thiện. ​Đáng quý hơn cả là lòng tự trọng của Lão Hạc. Dù đói khát, lão kiên quyết từ chối mọi sự giúp đỡ của ông Giáo vì sợ làm phiền. Trước khi chết, lão chuẩn bị mọi thứ chu toàn: gửi ông Giáo tiền làm ma và gửi lại mảnh vườn cho con trai. Lão thà chết chứ không chịu tiêu lạm vào tiền của con, không chịu đánh mất nhân cách. ​Cái chết của Lão Hạc bằng bả chó thật dữ dội và đau đớn. Lão chọn cách chết giống như con chó mà lão đã bán, như một sự tự trừng phạt và cũng là để bảo vệ mảnh đất cho con mình. Cái chết ấy không chỉ là sự bế tắc của một kiếp người mà còn là lời tố cáo đanh thép xã hội thực dân phong kiến đã đẩy con người đến bước đường cùng. ​Bằng nghệ thuật miêu tả tâm lý bậc thầy và ngôn ngữ giản dị, Nam Cao đã xây dựng nên một hình tượng nhân vật bất hủ. Qua "Lão Hạc", chúng ta không chỉ thấy được nỗi khổ cực của người nông dân mà còn thấy được ánh sáng của lòng nhân hậu, tự trọng ngời sáng ngay trong cảnh lầm than.

Nam Cao là một trong những nhà văn hiện thực phê phán xuất sắc nhất của văn học Việt Nam. Trong các tác phẩm của mình, ông thường viết về những kiếp người khốn cùng nhưng có tâm hồn cao đẹp. Truyện ngắn "Lão Hạc" là một minh chứng tiêu biểu, để lại trong lòng người đọc nỗi xót xa vô hạn về số phận người nông dân trước Cách mạng tháng Tám. ​Nhân vật trung tâm của tác phẩm là Lão Hạc – một người nông dân già nua, nghèo khổ và cô độc. Vợ lão mất sớm, đứa con trai duy nhất vì nghèo không lấy được vợ đã phẫn chí đi phu đồn điền cao su, để lão ở nhà một mình với con chó Vàng làm bạn. Hoàn cảnh ấy chính là bi kịch chung của người nông dân lúc bấy giờ: bị cái nghèo bủa vây đến mức không thể bảo vệ hạnh phúc gia đình. ​Tình cảm của Lão Hạc dành cho "cậu Vàng" thực sự khiến người đọc xúc động. Lão gọi nó là "cậu", chăm sóc, ăn gì cho nó ăn nấy, trò chuyện với nó như với một đứa cháu nội. Thế nhưng, vì cơn bão quét qua, vì ốm đau và vì muốn giữ mảnh vườn cho con, lão buộc phải bán đi người bạn duy nhất ấy. Hình ảnh lão Hạc "cười như mếu", đôi mắt "ầng ậng nước" và bộ mặt "co rúm lại" sau khi bán chó đã lột tả tận cùng sự đau đớn, dằn vặt. Lão tự trách mình là kẻ già đầu mà đi lừa một con chó. Đó chính là vẻ đẹp của một lương tâm trong sáng, thánh thiện. ​Đáng quý hơn cả là lòng tự trọng của Lão Hạc. Dù đói khát, lão kiên quyết từ chối mọi sự giúp đỡ của ông Giáo vì sợ làm phiền. Trước khi chết, lão chuẩn bị mọi thứ chu toàn: gửi ông Giáo tiền làm ma và gửi lại mảnh vườn cho con trai. Lão thà chết chứ không chịu tiêu lạm vào tiền của con, không chịu đánh mất nhân cách. ​Cái chết của Lão Hạc bằng bả chó thật dữ dội và đau đớn. Lão chọn cách chết giống như con chó mà lão đã bán, như một sự tự trừng phạt và cũng là để bảo vệ mảnh đất cho con mình. Cái chết ấy không chỉ là sự bế tắc của một kiếp người mà còn là lời tố cáo đanh thép xã hội thực dân phong kiến đã đẩy con người đến bước đường cùng. ​Bằng nghệ thuật miêu tả tâm lý bậc thầy và ngôn ngữ giản dị, Nam Cao đã xây dựng nên một hình tượng nhân vật bất hủ. Qua "Lão Hạc", chúng ta không chỉ thấy được nỗi khổ cực của người nông dân mà còn thấy được ánh sáng của lòng nhân hậu, tự trọng ngời sáng ngay trong cảnh lầm than.

Bài thơ là tiếng lòng tha thiết, đầy yêu thương và hy vọng của tác giả trước vẻ đẹp sinh sôi của quê hương khi bước vào mùa mưa.

Câu thơ thể hiện quan niệm sống tích cực, vị tha. Đó là sự khao khát được hòa nhập vào dòng chảy chung của cuộc đời để âm thầm dâng hiến, bồi đắp những giá trị nhân văn và sức sống cho con người và vùng đất quê hương.