Phép nhân và phép chia phân số
1. PHÉP NHÂN HAI PHÂN SỐ
Muốn nhân hai phân số, ta nhân các tử với nhau và nhân các mẫu với nhau.
\(\dfrac{a}{b}.\dfrac{c}{d}=\dfrac{a.c}{b.d}\).
Ví dụ 1: Tính
a) \(\dfrac{-4}{6}.\dfrac{5}{9}=\dfrac{\left(-4\right).5}{6.9}=\dfrac{-20}{54}=\dfrac{-10}{27}\);
b) \(\left(-2\right).\dfrac{7}{15}=\dfrac{-2}{1}.\dfrac{7}{15}=\dfrac{\left(-2\right).7}{1.15}=\dfrac{-14}{15}\).
Nhận xét: Muốn nhân một số nguyên với một phân số, ta nhân số nguyên đó với tử của phân số và giữ nguyên mẫu.
Câu hỏi:
Tính (rút gọn về phân số tối giản có mẫu số dương): Tính diện tích hình chữ nhật có chiều dài là cm và chiều rộng cm.
;
.
2. TÍNH CHẤT CỦA PHÉP NHÂN
Tương tự như phép nhân số nguyên, phép nhân phân số cũng có tính chất giao hoán, kết hợp và phân phối của phép nhân đối với phép cộng.
+ Tính chất giao hoán: \(a.b=b.a\);
+ Tính chất kết hợp: \(\left(a.b\right).c=a.\left(b.c\right)\);
+ Tính chất phân phối của phép nhân đối với phép cộng: \(a\left(b+c\right)=ab+ac\).
Ví dụ 2: Tính
a) \(\dfrac{-3}{19}.\dfrac{9}{14}.\dfrac{-19}{3}=\dfrac{-3}{19}.\dfrac{-19}{3}.\dfrac{9}{14}\)
\(=\left(\dfrac{-3}{19}.\dfrac{-19}{3}\right).\dfrac{9}{14}=1.\dfrac{9}{14}=\dfrac{9}{14}\).
b) \(\dfrac{17}{13}.\dfrac{24}{11}+\dfrac{17}{13}.\dfrac{-2}{11}=\dfrac{17}{13}.\left(\dfrac{24}{11}+\dfrac{-2}{11}\right)\)
\(=\dfrac{17}{13}.\dfrac{24+\left(-2\right)}{11}=\dfrac{17}{13}.2=\dfrac{34}{13}\).
Chú ý: Khi nhân nhiều phân số, ta có thể đổi chỗ hoặc nhóm các phân số một cách tùy ý để việc tính toán thuận lợi.
Câu hỏi:
Kết quả của phép tính: là Tính:
.
3. PHÉP CHIA PHÂN SỐ
a. Phân số nghịch đảo
Câu hỏi:
Tính các tích sau: a) ; b) .
Hai phân số \(\dfrac{2}{3}\) và \(\dfrac{3}{2}\) có tích bằng $1$. Ta gọi \(\dfrac{2}{3}\) là phân số nghịch đảo của phân số \(\dfrac{3}{2}\); \(\dfrac{3}{2}\) cũng là phân số nghịch đảo của \(\dfrac{2}{3}\).
Ví dụ 3: Phân số nghịch đảo của \(-2\) là \(\dfrac{1}{-2}\) hay \(\dfrac{-1}{2}\).
Phân số nghịch đảo của \(\dfrac{c}{d}\) là \(\dfrac{d}{c}\) (\(c,d\ne0\)).
Câu hỏi:
Phân số nghịch đảo của 11 là
Phân số nghịch đảo của là
.
b. Phép chia phân số
Muốn chia một phân số cho một phân số khác 0, ta nhân số bị chia với phân số nghịch đảo của số chia:
\(\dfrac{a}{b}:\dfrac{c}{d}=\dfrac{a}{b}.\dfrac{d}{c}=\dfrac{a.d}{b.c}\).
Ví dụ 4: Tính
a) \(\dfrac{2}{7}:\dfrac{-2}{9}=\dfrac{2}{7}.\dfrac{9}{-2}=\dfrac{2.9}{7.\left(-2\right)}=\dfrac{-9}{7}\);
b) \(\dfrac{3}{5}:\left(-2\right)=\dfrac{3}{5}.\dfrac{-1}{2}=\dfrac{3.\left(-1\right)}{5.2}=\dfrac{-3}{10}\).
Câu hỏi:
Tính:
a)
;
b)
.