Không khí ấm áp và ẩm đượm mùi hương ngọt ngào của các loại hoa quý. Không một chiếc lá nào động đậy. Tịch mịch. Ích-chi-an đi trên con đường nhỏ rải cát trong vườn. Ở thắt lưng đung đưa một con dao găm, chiếc kính, bốn chiếc “chân nhái”. Chỉ có tiếng cát lạo xạo dưới chân. Con đường nhỏ cũng khó nhận ra vì xung quanh là cây cỏ rậm rì. Sương mù từ các hồ nước bốc lên. Thỉnh thoảng Ích-chi-an lại vướng phải một cành cây. Những hạt sương sớm rơi xuống mái tóc và hai má nóng hổi của anh.
Con đường nhỏ ngoặt sang phải và dốc xuống. Không khí ngày càng mát và ẩm hơn. Đến chỗ những phiến đá Ích-chi-an bước chậm lại rồi dừng hẳn. Anh đeo lên mặt chiếc kính đen có hai mắt to và rất dày, xỏ bốn “chân nhái” vào tay chân. Anh thở hết không khí trong phổi ra và nhảy xuống hồ nước. Nước mát thấm vào mang và làm anh khoan khoái dễ chịu. Những khe mang bắt đầu hoạt động nhịp nhàng: Thế là con người đã biến thành cá.
Mấy động tác tay thật mạnh đã đưa Ích-chi-an xuống tới đáy hồ nước. Anh bơi một cách thoải mái trong bóng tối dày đặc. Anh đưa tay cầm cái móc sắt trên bức tường đá. Cạnh nó là cái móc thứ hai, thứ ba... Thế là anh đã vào được đường hầm đầy nước. Anh đi dưới đáy hầm, có một dòng nước lạnh chảy ngược lại. Anh đạp chân và ngoi lên. Làn nước ấm ở những hồ nước trong vườn đang theo đường hầm mà xuôi ra biển. Anh chắp tay trên ngực, nằm ngửa ra và cứ thế trôi theo dòng.
[….] Ích-chi-an nằm ngửa. Giông tố đã dứt. Xa xa về phía đông có tiếng sấm. Mưa rào ập xuống như trút. Ích-chi-an khoan khoái lim dim đôi mắt. Một lúc sau anh mở mắt ra, đứng thẳng người dậy, nửa người chìm dưới nước và nhìn quanh. Anh đang đứng trên đỉnh một ngọn sóng cao ngất. Quanh anh là biển, trời, gió, mây, mưa và sóng. Tất cả những cái đó quyện với nhau thành một khối quay cuồng, gào thét ầm ầm. Từng đợt sóng chồm lên và dội xuống như thác.
Cảnh tượng đó khiến người bình thường sợ hãi nhưng lại làm Ích-chi-an thích thú. Tất nhiên phải thận trọng, nếu không sẽ bị những ngọn sóng khổng lồ ập xuống người. Nhưng Ích-chi-an có thể luồn theo sóng chẳng kém gì cá. Chỉ cần nắm được đặc tính của từng loại sóng...
Ích-chi-an thích nhào lộn trong các lớp sóng gần bờ, nhưng cũng biết rằng trò chơi đó nguy hiểm. Có lần anh bị sóng bất ngờ quật ngã, đầu đập xuống đáy. Anh ngất đi. Trong trường hợp đó, người bình thường có thể chết, nhưng Ích-chi-an thì chỉ nằm yên một lúc là tỉnh lại.
Mưa đã tạnh và đã chuyển về phía đông theo cơn bão. Gió đổi chiều. Gió ấm từ vùng nhiệt đới phía bắc bắt đầu thổi tới. Từng mảng trời xanh lộ qua những đám mây đen. Nắng rọi xuống mặt sóng. Hai cầu vồng xuất hiện về phía đông nam, trên bầu trời còn tối. Biển cả đã thay đổi hẳn bộ mặt. Nó không đen sạm nữa mà xanh biếc với những vệt màu lá cây ở chỗ có nắng rọi xuống.
Mặt Trời! Trong khoảnh khắc, bầu trời và biển cả, bờ biển và những ngọn núi xa đều khác lạ hẳn đi. Sau giông bão, không khí dễ thở và tươi mát biết bao nhiêu! Ích-chi-an khi thì hít không khí trong lành của biển vào phổi, lúc thì thở mạnh bằng mang. Chỉ mình Ích-chi-an mới biết được sau cơn giông tố, trời, biển quay cuồng làm một, không khí hoà với nước, nước được no dưỡng khí thì thở hít thật là dễ chịu. Lúc đó, tất cả các loại tôm, tất cả đều tươi rói.
Sau giông bão, những chú cá con từ những đám rong biển, từ những khe đá, những bãi san hô và bọt biển bơi ra. Theo sau là những con cá lớn vừa ẩn náu ở những vũng sâu. Cuối cùng, khi biển đã lặng hẳn thì mới thấy xuất hiện những con sứa hiền lành, yếu đuối, những chú tôm con trong suốt và nhẹ như bấc cùng các loài tôm cá khác.
Cách Ích-chi-an không xa, đàn cá heo bạn thân của anh đang đùa giỡn. Chúng nhìn anh bằng cặp mắt vui tươi, láu lỉnh và tò mò. Lưng chúng màu đen bóng ẩn hiện giữa những lớp sóng. Chúng vùng vẫy, phun phì phì và rượt theo nhau, Ích-chi-an cười, đuổi bắt chúng, bơi và lặn cùng với chúng. Anh có cảm tưởng rằng cả biển trời này và những con cá heo này là được tạo ra cho riêng anh.
Ích-chi-an ngửng đầu, nheo mắt nhìn mặt trời đang chếch về phía tây. Sắp tối rồi. Hôm nay Ích-chi-an không muốn quay về nhà sớm. Anh muốn rong chơi cho tới khi bầu trời xanh kia đen lại và lấp lánh sao.
Những con cá nhỏ ở gần anh đang bị chết. Ích-chi-an có thể cứu chúng. Anh nhỏm dậy và nhìn về phía bờ xa. Phải bơi ngay lại bãi cát kia! Nơi ấy cần anh giúp đỡ nhiều hơn cả vì sóng đang xô vào bờ rất dữ.
Sau mỗi cơn bão, loại sóng này đổ lên bờ biển hàng đống rong và đủ thứ cá, sứa, cua, đôi khi cả những chú cá heo dại dột nữa. Bọn sứa thì chóng chết nhất. Một vài loại cá cố trườn được tới nước, nhưng phần lớn bị bỏ xác trên bờ. Lũ cua thì hầu như chạy thoát ra biển được cả. Đôi khi chúng tự mò lên bờ để chén những nạn nhân của sóng biển. Ích-chi-an thích đến cứu những nạn nhân đó.
Anh lang thang hàng giờ dọc bờ biển để cứu những con vật còn có thể cứu sống được. Anh sung sướng khi nhìn thấy con cá được thả xuống nước mừng rỡ quẫy đuôi bơi đi được ngay. Anh phấn khởi mỗi lần thấy một chú cá sắp chết đã nằm nghiêng hoặc phơi bụng, cuối cùng sống lại được.
Ích-chi-an nhặt được một con cá to. Nó quẫy mạnh trong tay anh. Ích-chi-an cười và dỗ nó cố gắng chút nữa, đừng quẫy làm gì. Tất nhiên, nếu bắt được con cá này ngoài biển và gặp lúc đói bụng, anh có thể chén một cách ngon lành. Nhưng đó là một việc ác bất đắc dĩ mới phải làm. Còn ở đây, trên bờ biển này, Ích-chi-an là người che chở, là bạn và ân nhân của các loài vật đó.
Ích-chi-an đã tới đường hầm. Anh thò tay qua song sắt mở cửa ra rồi theo đường hầm mà bơi trong bóng tối dày đặc. Lúc về, anh phải bơi ở lớp nước lạnh phía dưới chảy từ biển vào những hồ nước trong vườn.
Một vật gì đó đập vào vai, đánh thức Ích-chi-an dậy. Anh đã vào đến hồ nước và ngoi lên. Ích-chi-an bắt đầu thở bằng phổi. Anh thở không khí ngát hương thơm của các loài hoa quen thuộc.
Theo lệnh cha, mấy phút sau, anh đã ngủ say trên giường.
(Trích Người cá, Đỗ Ca Sơn dịch, NXB Văn học, 2018)
Văn bản thuộc thể loại
truyện khoa học viễn tưởng.
truyện ngụ ngôn.
truyện cổ tích.
truyện ngắn.
2. Xuất xứ: thuộc phần một của tác phẩm Người cá.
3. Phương thức biểu đạt:
Một ngày của Ích-chi-an
(A-léc-xăng-đơ Rô-ma-nô-vich Bê-li-ép)
Trời sắp sáng.
Không khí ấm áp và ẩm đượm mùi hương ngọt ngào của các loại hoa quý. Không một chiếc lá nào động đậy. Tịch mịch. Ích-chi-an đi trên con đường nhỏ rải cát trong vườn. Ở thắt lưng đung đưa một con dao găm, chiếc kính, bốn chiếc “chân nhái”. Chỉ có tiếng cát lạo xạo dưới chân. Con đường nhỏ cũng khó nhận ra vì xung quanh là cây cỏ rậm rì. Sương mù từ các hồ nước bốc lên. Thỉnh thoảng Ích-chi-an lại vướng phải một cành cây. Những hạt sương sớm rơi xuống mái tóc và hai má nóng hổi của anh.
Con đường nhỏ ngoặt sang phải và dốc xuống. Không khí ngày càng mát và ẩm hơn. Đến chỗ những phiến đá Ích-chi-an bước chậm lại rồi dừng hẳn. Anh đeo lên mặt chiếc kính đen có hai mắt to và rất dày, xỏ bốn “chân nhái” vào tay chân. Anh thở hết không khí trong phổi ra và nhảy xuống hồ nước. Nước mát thấm vào mang và làm anh khoan khoái dễ chịu. Những khe mang bắt đầu hoạt động nhịp nhàng: Thế là con người đã biến thành cá.
Mấy động tác tay thật mạnh đã đưa Ích-chi-an xuống tới đáy hồ nước. Anh bơi một cách thoải mái trong bóng tối dày đặc. Anh đưa tay cầm cái móc sắt trên bức tường đá. Cạnh nó là cái móc thứ hai, thứ ba... Thế là anh đã vào được đường hầm đầy nước. Anh đi dưới đáy hầm, có một dòng nước lạnh chảy ngược lại. Anh đạp chân và ngoi lên. Làn nước ấm ở những hồ nước trong vườn đang theo đường hầm mà xuôi ra biển. Anh chắp tay trên ngực, nằm ngửa ra và cứ thế trôi theo dòng.
[….] Ích-chi-an nằm ngửa. Giông tố đã dứt. Xa xa về phía đông có tiếng sấm. Mưa rào ập xuống như trút. Ích-chi-an khoan khoái lim dim đôi mắt. Một lúc sau anh mở mắt ra, đứng thẳng người dậy, nửa người chìm dưới nước và nhìn quanh. Anh đang đứng trên đỉnh một ngọn sóng cao ngất. Quanh anh là biển, trời, gió, mây, mưa và sóng. Tất cả những cái đó quyện với nhau thành một khối quay cuồng, gào thét ầm ầm. Từng đợt sóng chồm lên và dội xuống như thác.
Cảnh tượng đó khiến người bình thường sợ hãi nhưng lại làm Ích-chi-an thích thú. Tất nhiên phải thận trọng, nếu không sẽ bị những ngọn sóng khổng lồ ập xuống người. Nhưng Ích-chi-an có thể luồn theo sóng chẳng kém gì cá. Chỉ cần nắm được đặc tính của từng loại sóng...
Ích-chi-an thích nhào lộn trong các lớp sóng gần bờ, nhưng cũng biết rằng trò chơi đó nguy hiểm. Có lần anh bị sóng bất ngờ quật ngã, đầu đập xuống đáy. Anh ngất đi. Trong trường hợp đó, người bình thường có thể chết, nhưng Ích-chi-an thì chỉ nằm yên một lúc là tỉnh lại.
Mưa đã tạnh và đã chuyển về phía đông theo cơn bão. Gió đổi chiều. Gió ấm từ vùng nhiệt đới phía bắc bắt đầu thổi tới. Từng mảng trời xanh lộ qua những đám mây đen. Nắng rọi xuống mặt sóng. Hai cầu vồng xuất hiện về phía đông nam, trên bầu trời còn tối. Biển cả đã thay đổi hẳn bộ mặt. Nó không đen sạm nữa mà xanh biếc với những vệt màu lá cây ở chỗ có nắng rọi xuống.
Mặt Trời! Trong khoảnh khắc, bầu trời và biển cả, bờ biển và những ngọn núi xa đều khác lạ hẳn đi. Sau giông bão, không khí dễ thở và tươi mát biết bao nhiêu! Ích-chi-an khi thì hít không khí trong lành của biển vào phổi, lúc thì thở mạnh bằng mang. Chỉ mình Ích-chi-an mới biết được sau cơn giông tố, trời, biển quay cuồng làm một, không khí hoà với nước, nước được no dưỡng khí thì thở hít thật là dễ chịu. Lúc đó, tất cả các loại tôm, tất cả đều tươi rói.
Sau giông bão, những chú cá con từ những đám rong biển, từ những khe đá, những bãi san hô và bọt biển bơi ra. Theo sau là những con cá lớn vừa ẩn náu ở những vũng sâu. Cuối cùng, khi biển đã lặng hẳn thì mới thấy xuất hiện những con sứa hiền lành, yếu đuối, những chú tôm con trong suốt và nhẹ như bấc cùng các loài tôm cá khác.
Cách Ích-chi-an không xa, đàn cá heo bạn thân của anh đang đùa giỡn. Chúng nhìn anh bằng cặp mắt vui tươi, láu lỉnh và tò mò. Lưng chúng màu đen bóng ẩn hiện giữa những lớp sóng. Chúng vùng vẫy, phun phì phì và rượt theo nhau, Ích-chi-an cười, đuổi bắt chúng, bơi và lặn cùng với chúng. Anh có cảm tưởng rằng cả biển trời này và những con cá heo này là được tạo ra cho riêng anh.
Ích-chi-an ngửng đầu, nheo mắt nhìn mặt trời đang chếch về phía tây. Sắp tối rồi. Hôm nay Ích-chi-an không muốn quay về nhà sớm. Anh muốn rong chơi cho tới khi bầu trời xanh kia đen lại và lấp lánh sao.
Những con cá nhỏ ở gần anh đang bị chết. Ích-chi-an có thể cứu chúng. Anh nhỏm dậy và nhìn về phía bờ xa. Phải bơi ngay lại bãi cát kia! Nơi ấy cần anh giúp đỡ nhiều hơn cả vì sóng đang xô vào bờ rất dữ.
Sau mỗi cơn bão, loại sóng này đổ lên bờ biển hàng đống rong và đủ thứ cá, sứa, cua, đôi khi cả những chú cá heo dại dột nữa. Bọn sứa thì chóng chết nhất. Một vài loại cá cố trườn được tới nước, nhưng phần lớn bị bỏ xác trên bờ. Lũ cua thì hầu như chạy thoát ra biển được cả. Đôi khi chúng tự mò lên bờ để chén những nạn nhân của sóng biển. Ích-chi-an thích đến cứu những nạn nhân đó.
Anh lang thang hàng giờ dọc bờ biển để cứu những con vật còn có thể cứu sống được. Anh sung sướng khi nhìn thấy con cá được thả xuống nước mừng rỡ quẫy đuôi bơi đi được ngay. Anh phấn khởi mỗi lần thấy một chú cá sắp chết đã nằm nghiêng hoặc phơi bụng, cuối cùng sống lại được.
Ích-chi-an nhặt được một con cá to. Nó quẫy mạnh trong tay anh. Ích-chi-an cười và dỗ nó cố gắng chút nữa, đừng quẫy làm gì. Tất nhiên, nếu bắt được con cá này ngoài biển và gặp lúc đói bụng, anh có thể chén một cách ngon lành. Nhưng đó là một việc ác bất đắc dĩ mới phải làm. Còn ở đây, trên bờ biển này, Ích-chi-an là người che chở, là bạn và ân nhân của các loài vật đó.
Ích-chi-an đã tới đường hầm. Anh thò tay qua song sắt mở cửa ra rồi theo đường hầm mà bơi trong bóng tối dày đặc. Lúc về, anh phải bơi ở lớp nước lạnh phía dưới chảy từ biển vào những hồ nước trong vườn.
Một vật gì đó đập vào vai, đánh thức Ích-chi-an dậy. Anh đã vào đến hồ nước và ngoi lên. Ích-chi-an bắt đầu thở bằng phổi. Anh thở không khí ngát hương thơm của các loài hoa quen thuộc.
Theo lệnh cha, mấy phút sau, anh đã ngủ say trên giường.
(Trích Người cá, Đỗ Ca Sơn dịch, NXB Văn học, 2018)
Phương thức biểu đạt của văn bản là gì?
Tự sự kết hợp miêu tả.
Miêu tả kết hợp thuyết minh.
Nghị luận kết hợp thuyết minh.
Tự sự kết hợp thuyết minh.
4. Tóm tắt
Tác phẩm kể về một ngày hoạt động của Ích-chi-an trở thành người cá, bơi lội, làm điều mình thích ngửa mình trôi theo dòng sông, cứu những con cá, và trở về nhà.
5. Bố cục
- Phần 1: Từ đầu đến “con người đã biến thành cá”: Giới thiệu về người cá Ích-chi-an.
- Phần 2: Còn lại: Một ngày dưới biển của người cá Ích-chi-an.
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Đề tài: Khoa học thay đổi con người.
2. Tình huống:
Một ngày của Ích-chi-an
(A-léc-xăng-đơ Rô-ma-nô-vich Bê-li-ép)
Trời sắp sáng.
Không khí ấm áp và ẩm đượm mùi hương ngọt ngào của các loại hoa quý. Không một chiếc lá nào động đậy. Tịch mịch. Ích-chi-an đi trên con đường nhỏ rải cát trong vườn. Ở thắt lưng đung đưa một con dao găm, chiếc kính, bốn chiếc “chân nhái”. Chỉ có tiếng cát lạo xạo dưới chân. Con đường nhỏ cũng khó nhận ra vì xung quanh là cây cỏ rậm rì. Sương mù từ các hồ nước bốc lên. Thỉnh thoảng Ích-chi-an lại vướng phải một cành cây. Những hạt sương sớm rơi xuống mái tóc và hai má nóng hổi của anh.
Con đường nhỏ ngoặt sang phải và dốc xuống. Không khí ngày càng mát và ẩm hơn. Đến chỗ những phiến đá Ích-chi-an bước chậm lại rồi dừng hẳn. Anh đeo lên mặt chiếc kính đen có hai mắt to và rất dày, xỏ bốn “chân nhái” vào tay chân. Anh thở hết không khí trong phổi ra và nhảy xuống hồ nước. Nước mát thấm vào mang và làm anh khoan khoái dễ chịu. Những khe mang bắt đầu hoạt động nhịp nhàng: Thế là con người đã biến thành cá.
Mấy động tác tay thật mạnh đã đưa Ích-chi-an xuống tới đáy hồ nước. Anh bơi một cách thoải mái trong bóng tối dày đặc. Anh đưa tay cầm cái móc sắt trên bức tường đá. Cạnh nó là cái móc thứ hai, thứ ba... Thế là anh đã vào được đường hầm đầy nước. Anh đi dưới đáy hầm, có một dòng nước lạnh chảy ngược lại. Anh đạp chân và ngoi lên. Làn nước ấm ở những hồ nước trong vườn đang theo đường hầm mà xuôi ra biển. Anh chắp tay trên ngực, nằm ngửa ra và cứ thế trôi theo dòng.
[….] Ích-chi-an nằm ngửa. Giông tố đã dứt. Xa xa về phía đông có tiếng sấm. Mưa rào ập xuống như trút. Ích-chi-an khoan khoái lim dim đôi mắt. Một lúc sau anh mở mắt ra, đứng thẳng người dậy, nửa người chìm dưới nước và nhìn quanh. Anh đang đứng trên đỉnh một ngọn sóng cao ngất. Quanh anh là biển, trời, gió, mây, mưa và sóng. Tất cả những cái đó quyện với nhau thành một khối quay cuồng, gào thét ầm ầm. Từng đợt sóng chồm lên và dội xuống như thác.
Cảnh tượng đó khiến người bình thường sợ hãi nhưng lại làm Ích-chi-an thích thú. Tất nhiên phải thận trọng, nếu không sẽ bị những ngọn sóng khổng lồ ập xuống người. Nhưng Ích-chi-an có thể luồn theo sóng chẳng kém gì cá. Chỉ cần nắm được đặc tính của từng loại sóng...
Ích-chi-an thích nhào lộn trong các lớp sóng gần bờ, nhưng cũng biết rằng trò chơi đó nguy hiểm. Có lần anh bị sóng bất ngờ quật ngã, đầu đập xuống đáy. Anh ngất đi. Trong trường hợp đó, người bình thường có thể chết, nhưng Ích-chi-an thì chỉ nằm yên một lúc là tỉnh lại.
Mưa đã tạnh và đã chuyển về phía đông theo cơn bão. Gió đổi chiều. Gió ấm từ vùng nhiệt đới phía bắc bắt đầu thổi tới. Từng mảng trời xanh lộ qua những đám mây đen. Nắng rọi xuống mặt sóng. Hai cầu vồng xuất hiện về phía đông nam, trên bầu trời còn tối. Biển cả đã thay đổi hẳn bộ mặt. Nó không đen sạm nữa mà xanh biếc với những vệt màu lá cây ở chỗ có nắng rọi xuống.
Mặt Trời! Trong khoảnh khắc, bầu trời và biển cả, bờ biển và những ngọn núi xa đều khác lạ hẳn đi. Sau giông bão, không khí dễ thở và tươi mát biết bao nhiêu! Ích-chi-an khi thì hít không khí trong lành của biển vào phổi, lúc thì thở mạnh bằng mang. Chỉ mình Ích-chi-an mới biết được sau cơn giông tố, trời, biển quay cuồng làm một, không khí hoà với nước, nước được no dưỡng khí thì thở hít thật là dễ chịu. Lúc đó, tất cả các loại tôm, tất cả đều tươi rói.
Sau giông bão, những chú cá con từ những đám rong biển, từ những khe đá, những bãi san hô và bọt biển bơi ra. Theo sau là những con cá lớn vừa ẩn náu ở những vũng sâu. Cuối cùng, khi biển đã lặng hẳn thì mới thấy xuất hiện những con sứa hiền lành, yếu đuối, những chú tôm con trong suốt và nhẹ như bấc cùng các loài tôm cá khác.
Cách Ích-chi-an không xa, đàn cá heo bạn thân của anh đang đùa giỡn. Chúng nhìn anh bằng cặp mắt vui tươi, láu lỉnh và tò mò. Lưng chúng màu đen bóng ẩn hiện giữa những lớp sóng. Chúng vùng vẫy, phun phì phì và rượt theo nhau, Ích-chi-an cười, đuổi bắt chúng, bơi và lặn cùng với chúng. Anh có cảm tưởng rằng cả biển trời này và những con cá heo này là được tạo ra cho riêng anh.
Ích-chi-an ngửng đầu, nheo mắt nhìn mặt trời đang chếch về phía tây. Sắp tối rồi. Hôm nay Ích-chi-an không muốn quay về nhà sớm. Anh muốn rong chơi cho tới khi bầu trời xanh kia đen lại và lấp lánh sao.
Những con cá nhỏ ở gần anh đang bị chết. Ích-chi-an có thể cứu chúng. Anh nhỏm dậy và nhìn về phía bờ xa. Phải bơi ngay lại bãi cát kia! Nơi ấy cần anh giúp đỡ nhiều hơn cả vì sóng đang xô vào bờ rất dữ.
Sau mỗi cơn bão, loại sóng này đổ lên bờ biển hàng đống rong và đủ thứ cá, sứa, cua, đôi khi cả những chú cá heo dại dột nữa. Bọn sứa thì chóng chết nhất. Một vài loại cá cố trườn được tới nước, nhưng phần lớn bị bỏ xác trên bờ. Lũ cua thì hầu như chạy thoát ra biển được cả. Đôi khi chúng tự mò lên bờ để chén những nạn nhân của sóng biển. Ích-chi-an thích đến cứu những nạn nhân đó.
Anh lang thang hàng giờ dọc bờ biển để cứu những con vật còn có thể cứu sống được. Anh sung sướng khi nhìn thấy con cá được thả xuống nước mừng rỡ quẫy đuôi bơi đi được ngay. Anh phấn khởi mỗi lần thấy một chú cá sắp chết đã nằm nghiêng hoặc phơi bụng, cuối cùng sống lại được.
Ích-chi-an nhặt được một con cá to. Nó quẫy mạnh trong tay anh. Ích-chi-an cười và dỗ nó cố gắng chút nữa, đừng quẫy làm gì. Tất nhiên, nếu bắt được con cá này ngoài biển và gặp lúc đói bụng, anh có thể chén một cách ngon lành. Nhưng đó là một việc ác bất đắc dĩ mới phải làm. Còn ở đây, trên bờ biển này, Ích-chi-an là người che chở, là bạn và ân nhân của các loài vật đó.
Ích-chi-an đã tới đường hầm. Anh thò tay qua song sắt mở cửa ra rồi theo đường hầm mà bơi trong bóng tối dày đặc. Lúc về, anh phải bơi ở lớp nước lạnh phía dưới chảy từ biển vào những hồ nước trong vườn.
Một vật gì đó đập vào vai, đánh thức Ích-chi-an dậy. Anh đã vào đến hồ nước và ngoi lên. Ích-chi-an bắt đầu thở bằng phổi. Anh thở không khí ngát hương thơm của các loài hoa quen thuộc.
Theo lệnh cha, mấy phút sau, anh đã ngủ say trên giường.
(Trích Người cá, Đỗ Ca Sơn dịch, NXB Văn học, 2018)
Tình huống của truyện là gì?
Ích-chi-an được phẫu thuật thành một người cá, có khả năng lặn và sống dưới đáy biển.
Ích-chi-an chinh phục con đường hầm tối đen để trở về nhà.
Ích-chi-an đối mặt với sóng to, giông bão, cuộc chiến để giành lấy sự sống.
Ích-chi-an cứu sống các loài cá, tôm, sứa ở biển.
3. Sự kiện:
Một ngày của Ích-chi-an
(A-léc-xăng-đơ Rô-ma-nô-vich Bê-li-ép)
Trời sắp sáng.
Không khí ấm áp và ẩm đượm mùi hương ngọt ngào của các loại hoa quý. Không một chiếc lá nào động đậy. Tịch mịch. Ích-chi-an đi trên con đường nhỏ rải cát trong vườn. Ở thắt lưng đung đưa một con dao găm, chiếc kính, bốn chiếc “chân nhái”. Chỉ có tiếng cát lạo xạo dưới chân. Con đường nhỏ cũng khó nhận ra vì xung quanh là cây cỏ rậm rì. Sương mù từ các hồ nước bốc lên. Thỉnh thoảng Ích-chi-an lại vướng phải một cành cây. Những hạt sương sớm rơi xuống mái tóc và hai má nóng hổi của anh.
Con đường nhỏ ngoặt sang phải và dốc xuống. Không khí ngày càng mát và ẩm hơn. Đến chỗ những phiến đá Ích-chi-an bước chậm lại rồi dừng hẳn. Anh đeo lên mặt chiếc kính đen có hai mắt to và rất dày, xỏ bốn “chân nhái” vào tay chân. Anh thở hết không khí trong phổi ra và nhảy xuống hồ nước. Nước mát thấm vào mang và làm anh khoan khoái dễ chịu. Những khe mang bắt đầu hoạt động nhịp nhàng: Thế là con người đã biến thành cá.
Mấy động tác tay thật mạnh đã đưa Ích-chi-an xuống tới đáy hồ nước. Anh bơi một cách thoải mái trong bóng tối dày đặc. Anh đưa tay cầm cái móc sắt trên bức tường đá. Cạnh nó là cái móc thứ hai, thứ ba... Thế là anh đã vào được đường hầm đầy nước. Anh đi dưới đáy hầm, có một dòng nước lạnh chảy ngược lại. Anh đạp chân và ngoi lên. Làn nước ấm ở những hồ nước trong vườn đang theo đường hầm mà xuôi ra biển. Anh chắp tay trên ngực, nằm ngửa ra và cứ thế trôi theo dòng.
[….] Ích-chi-an nằm ngửa. Giông tố đã dứt. Xa xa về phía đông có tiếng sấm. Mưa rào ập xuống như trút. Ích-chi-an khoan khoái lim dim đôi mắt. Một lúc sau anh mở mắt ra, đứng thẳng người dậy, nửa người chìm dưới nước và nhìn quanh. Anh đang đứng trên đỉnh một ngọn sóng cao ngất. Quanh anh là biển, trời, gió, mây, mưa và sóng. Tất cả những cái đó quyện với nhau thành một khối quay cuồng, gào thét ầm ầm. Từng đợt sóng chồm lên và dội xuống như thác.
Cảnh tượng đó khiến người bình thường sợ hãi nhưng lại làm Ích-chi-an thích thú. Tất nhiên phải thận trọng, nếu không sẽ bị những ngọn sóng khổng lồ ập xuống người. Nhưng Ích-chi-an có thể luồn theo sóng chẳng kém gì cá. Chỉ cần nắm được đặc tính của từng loại sóng...
Ích-chi-an thích nhào lộn trong các lớp sóng gần bờ, nhưng cũng biết rằng trò chơi đó nguy hiểm. Có lần anh bị sóng bất ngờ quật ngã, đầu đập xuống đáy. Anh ngất đi. Trong trường hợp đó, người bình thường có thể chết, nhưng Ích-chi-an thì chỉ nằm yên một lúc là tỉnh lại.
Mưa đã tạnh và đã chuyển về phía đông theo cơn bão. Gió đổi chiều. Gió ấm từ vùng nhiệt đới phía bắc bắt đầu thổi tới. Từng mảng trời xanh lộ qua những đám mây đen. Nắng rọi xuống mặt sóng. Hai cầu vồng xuất hiện về phía đông nam, trên bầu trời còn tối. Biển cả đã thay đổi hẳn bộ mặt. Nó không đen sạm nữa mà xanh biếc với những vệt màu lá cây ở chỗ có nắng rọi xuống.
Mặt Trời! Trong khoảnh khắc, bầu trời và biển cả, bờ biển và những ngọn núi xa đều khác lạ hẳn đi. Sau giông bão, không khí dễ thở và tươi mát biết bao nhiêu! Ích-chi-an khi thì hít không khí trong lành của biển vào phổi, lúc thì thở mạnh bằng mang. Chỉ mình Ích-chi-an mới biết được sau cơn giông tố, trời, biển quay cuồng làm một, không khí hoà với nước, nước được no dưỡng khí thì thở hít thật là dễ chịu. Lúc đó, tất cả các loại tôm, tất cả đều tươi rói.
Sau giông bão, những chú cá con từ những đám rong biển, từ những khe đá, những bãi san hô và bọt biển bơi ra. Theo sau là những con cá lớn vừa ẩn náu ở những vũng sâu. Cuối cùng, khi biển đã lặng hẳn thì mới thấy xuất hiện những con sứa hiền lành, yếu đuối, những chú tôm con trong suốt và nhẹ như bấc cùng các loài tôm cá khác.
Cách Ích-chi-an không xa, đàn cá heo bạn thân của anh đang đùa giỡn. Chúng nhìn anh bằng cặp mắt vui tươi, láu lỉnh và tò mò. Lưng chúng màu đen bóng ẩn hiện giữa những lớp sóng. Chúng vùng vẫy, phun phì phì và rượt theo nhau, Ích-chi-an cười, đuổi bắt chúng, bơi và lặn cùng với chúng. Anh có cảm tưởng rằng cả biển trời này và những con cá heo này là được tạo ra cho riêng anh.
Ích-chi-an ngửng đầu, nheo mắt nhìn mặt trời đang chếch về phía tây. Sắp tối rồi. Hôm nay Ích-chi-an không muốn quay về nhà sớm. Anh muốn rong chơi cho tới khi bầu trời xanh kia đen lại và lấp lánh sao.
Những con cá nhỏ ở gần anh đang bị chết. Ích-chi-an có thể cứu chúng. Anh nhỏm dậy và nhìn về phía bờ xa. Phải bơi ngay lại bãi cát kia! Nơi ấy cần anh giúp đỡ nhiều hơn cả vì sóng đang xô vào bờ rất dữ.
Sau mỗi cơn bão, loại sóng này đổ lên bờ biển hàng đống rong và đủ thứ cá, sứa, cua, đôi khi cả những chú cá heo dại dột nữa. Bọn sứa thì chóng chết nhất. Một vài loại cá cố trườn được tới nước, nhưng phần lớn bị bỏ xác trên bờ. Lũ cua thì hầu như chạy thoát ra biển được cả. Đôi khi chúng tự mò lên bờ để chén những nạn nhân của sóng biển. Ích-chi-an thích đến cứu những nạn nhân đó.
Anh lang thang hàng giờ dọc bờ biển để cứu những con vật còn có thể cứu sống được. Anh sung sướng khi nhìn thấy con cá được thả xuống nước mừng rỡ quẫy đuôi bơi đi được ngay. Anh phấn khởi mỗi lần thấy một chú cá sắp chết đã nằm nghiêng hoặc phơi bụng, cuối cùng sống lại được.
Ích-chi-an nhặt được một con cá to. Nó quẫy mạnh trong tay anh. Ích-chi-an cười và dỗ nó cố gắng chút nữa, đừng quẫy làm gì. Tất nhiên, nếu bắt được con cá này ngoài biển và gặp lúc đói bụng, anh có thể chén một cách ngon lành. Nhưng đó là một việc ác bất đắc dĩ mới phải làm. Còn ở đây, trên bờ biển này, Ích-chi-an là người che chở, là bạn và ân nhân của các loài vật đó.
Ích-chi-an đã tới đường hầm. Anh thò tay qua song sắt mở cửa ra rồi theo đường hầm mà bơi trong bóng tối dày đặc. Lúc về, anh phải bơi ở lớp nước lạnh phía dưới chảy từ biển vào những hồ nước trong vườn.
Một vật gì đó đập vào vai, đánh thức Ích-chi-an dậy. Anh đã vào đến hồ nước và ngoi lên. Ích-chi-an bắt đầu thở bằng phổi. Anh thở không khí ngát hương thơm của các loài hoa quen thuộc.
Theo lệnh cha, mấy phút sau, anh đã ngủ say trên giường.
(Trích Người cá, Đỗ Ca Sơn dịch, NXB Văn học, 2018)
Sắp xếp các sự kiện chính của văn bản theo trình tự được kể trong truyện.
Ích-chi-an cứu các chú cá bị sóng đánh dạt vào bờ biển sau cơn bão.
Ích-chi-an bơi theo dòng hải lưu ra biển.
Ích-chi-an vui đùa cùng các chú cá, thưởng thức vẻ đẹp của biển cả.
4. Nhân vật: người cá, có khả năng thở bằng mang, sống dưới đáy biển.
5. Bối cảnh:
- Không gian: đáy biển, mặt biển, bờ biển.
- Thời gian: một ngày của người cá.
III. Tổng kết
1. Nội dung
Văn bản Một ngày của Ích-chi-an đã kể về một ngày thú vị người cá Ích-chi-an: anh thích thú bơi lội, rong chơi dưới nước, anh can đảm trước bão giông, sóng dữ và có tấm lòng tốt bụng khi muốn cứu những chú cá gặp nạn.
2. Nghệ thuật
- Yếu tố khoa học viễn tưởng thú vị: người cá.
- Từ ngữ miêu tả sinh động, gợi hình, gợi cảm.
- Những chi tiết viễn tưởng độc đáo.
B. TRẢ LỜI NHỮNG CÂU HỎI Ở SÁCH GIÁO KHOA
Câu 1 (trang 88 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Chỉ ra các đặc điểm của truyện khoa học viễn tưởng trong văn bản bằng cách hoàn thành bảng sau:
Đặc điểm của truyện khoa học viễn tưởng
Thể hiện trong Một ngày của Ích-chi-an
Đề tài
Khoa học thay đổi của con người.
Tình huống
Ích- chi-an thành người cá.
Sự kiện
Một ngày của Ích- chi- an.
Nhân vật
- Ích-chi-an bơi theo dòng hải lưu ra biển.
- Ích-chi-an vui đùa cùng các chú cá, thưởng thức vẻ đẹp của biển cả.
- Ích-chi-an cứu các chú cá bị sóng đánh dạt vào bờ biển sau cơn bão.
Không gian
Biển cả.
Thời gian
Một ngày.
Câu 2 (trang 89 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Ích- chi- an ra đời trong một cơn sinh khó, người mẹ mất ngay sau khi sinh và chú bé cũng bị nguy hiểm về tính mạng. Trong hoàn cảnh đó, ông bác sĩ Xan-va-tô đã phẫu thuật anh thành người cá Ích-chi-an. Theo em, việc sử dụng khoa học để biến một người bình thường thành người cá trong trường hợp này là nên hay không nên? Vì sao?
Tùy theo quan điểm cá nhân, học sinh lựa chọn trả lời nên hoặc không nên, cần đưa ra những lí giải hợp lí.
Gợi ý:
- Việc sử dụng khoa học để biến một người bình thường thành người cá trong trường hợp này là nên, vì:
+ Ích-chi-an có khả năng đặc biệt của người cá, nhờ đó, anh mới được trải nghiệm cuộc sống trong lòng biển cả, được làm bạn với các chú cá và cứu sống chúng sau cơn bão.
- Việc sử dụng khoa học để biến một người bình thường thành người cá trong trường hợp này là không nên, vì:
+ Cuộc phẫu thuật đã khiến Ích-chi-an vừa thở được bằng phổi, vừa thở được bằng mang. Do đó, anh không thể sống mãi trên cạn như một người bình thường.
+ Ích-chi-an khác người bình thường nên anh phải sống cuộc đời cô độc, không được gần người mình yêu.
+ Cuộc phẫu thuật tạo nên nguy cơ lạm dụng tiến bộ của khoa học vào mục đích xấu (ví dụ như Ích-chi-an bị lợi dụng năng lực của người cá để mò ngọc trai, khai thác tài nguyên dưới đáy biển).
Câu 3 (trang 89 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 2): Em hãy thiết kế một áp-phích trình bày các hành động cụ thể mà em và các bạn có thể thực hiện để bảo vệ vẻ đẹp của biển.
Mục đích: có một áp- phích trình bày các hành động cụ thể có thể thực hiện để bảo vệ vẻ đẹp của biển.
Yêu cầu:
- Thiết kế theo sở thích, ý tưởng của bản thân.
- Về nội dung: áp-phích trình bày các hành động có thể thực hiện để bảo vệ vẻ đẹp của biển.
- Về hình thức: hình ảnh sinh động, màu sắc hài hòa,…
Quay lại giao diện cũ
Học thử miễn phí
