- Paulo Coelho sinh năm 1947 là tiểu thuyết gia nổi tiếng Brazil.
- Tác phẩm chính: Ngọn núi thứ 5 (1996), Cẩm nang của chiến binh ánh sáng (1997),...
2. Tác phẩm
a. Thể loại: tiểu thuyết.
b. Xuất xứ: văn bản được trích từ tác phẩm Nhà giả kim.
c. Phương thức biểu đạt:
LỜI TRÁI TIM
Họ lặng lẽ tiếp tục đi trong sa mạc hai ngày nữa. Nhà luyện kim đan càng lúc càng thận trọng hơn vì họ đang đến gần vùng giao tranh ác liệt nhất. Trong khi đi đường cậu bé chăn cừu thử lắng nghe tiếng nói trái tim mình.
Quả tim cậu không phải lúc nào cũng ngoan ngoãn: trước kia nó quen được đi hoài đi mãi, bây giờ nó chỉ muốn mau đến đích. Có lúc trái tim cậu kể lể hàng giờ liền về nỗi nhớ nhung của nó; lúc khác nó lại xúc động trước cảnh mặt trời mọc trên sa mạc đến nỗi làm cậu phải khóc thầm. Tim cậu đập nhanh khi nó kể về kho báu, đập chậm hẳn khi cậu mơ màng lặng nhìn chân trời vô tận trên sa mạc. Nhưng nó không bao giờ câm nín, kể cả khi cậu và nhà luyện kim đan không nói với nhau một lời nào.
- Tại sao ta phải lắng nghe trái tim mình nhỉ? Cậu hỏi khi hai người dừng lại nghỉ đêm.
- Bởi vì trái tim cậu ở đâu thì kho báu cậu tìm cũng ở đó.
Ba ngày tiếp theo hai người gặp một số chiến binh có vũ trang và thấy một số khác đằng xa phía chân trời. Tim cậu bắt đầu nói về nỗi lo sợ. Nó kể chuyện nghe được về Tâm linh vũ trụ, về những người đi tìm kho báu mà không hề thấy. Đôi khi nó khiến cậu hoảng sợ khi nghĩ rằng có thể mình không tìm thấy kho tàng hoặc sẽ chết trong sa mạc. Lúc khác trái tim kia lại bảo cậu rằng nó hài lòng lắm vì nó đã tìm thấy tình yêu và nhiều đồng tiền vàng rồi.
- Trái tim cháu giở chứng rồi – Cậu nói với nhà luyện kim đan khi họ dừng lại cho ngựa nghỉ. Nó không muốn cháu đi tiếp nữa.
- Điều đó đúng thôi - Ông đáp. Đó là bằng cớ cho thấy trái tim cậu rất sống động. Đương nhiên ai mà chẳng sợ khi đem tất cả những gì mình có được ra đổi lấy một giấc mơ.
- Thế thì tại sao cháu lại phải lắng nghe nó chứ?
- Vì cậu sẽ chẳng bao giờ bắt nó im lặng được nữa. Ngay cả khi cậu làm như không thèm nghe nó nói thì nó vẫn luôn luôn ở trong con người cậu, nhắc đi nhắc lại những điều cậu nghĩ về cuộc đời và thế giới.
- Ngay cả khi nó lừa cháu hay sao?
- Bị lừa bịp cũng như bị một cú đánh bất ngờ thôi. Nhưng nếu cậu hiểu rõ trái tim mình thì sẽ không xảy ra điều gì bất trắc đâu, vì cậu biết rõ nó mơ ước gì và biết phải ứng xử thế nào. Không ai trốn tránh được trái tim mình; thành ra nên lắng nghe nó nói là hay hơn cả. Như thế cậu sẽ không bao giờ bị đánh bất ngờ.
[…]
- Trái tim cháu sợ sẽ phải đau khổ – Cậu đã nói với nhà luyện kim đan như thế vào một đêm hai người nhìn lên bầu trời không trăng.
(Trích Nhà giả kim, Lê Chu Cầu dịch, Thanh Vũ minh họa, NXB Văn học, 2015)
Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì?
Nghị luận.
Miêu tả.
Biểu cảm.
Tự sự.
d. Tóm tắt: tác phẩm kể về hành trình đi tìm kiếm kho báu trên sa mạc, tình trạng trái tim của cậu bé San-ti-a-gô và những lời trái tim cậu muốn nói.
e. Bố cục:
LỜI TRÁI TIM
Họ lặng lẽ tiếp tục đi trong sa mạc hai ngày nữa. Nhà luyện kim đan càng lúc càng thận trọng hơn vì họ đang đến gần vùng giao tranh ác liệt nhất. Trong khi đi đường cậu bé chăn cừu thử lắng nghe tiếng nói trái tim mình.
Quả tim cậu không phải lúc nào cũng ngoan ngoãn: trước kia nó quen được đi hoài đi mãi, bây giờ nó chỉ muốn mau đến đích. Có lúc trái tim cậu kể lể hàng giờ liền về nỗi nhớ nhung của nó; lúc khác nó lại xúc động trước cảnh mặt trời mọc trên sa mạc đến nỗi làm cậu phải khóc thầm. Tim cậu đập nhanh khi nó kể về kho báu, đập chậm hẳn khi cậu mơ màng lặng nhìn chân trời vô tận trên sa mạc. Nhưng nó không bao giờ câm nín, kể cả khi cậu và nhà luyện kim đan không nói với nhau một lời nào.
- Tại sao ta phải lắng nghe trái tim mình nhỉ? Cậu hỏi khi hai người dừng lại nghỉ đêm.
- Bởi vì trái tim cậu ở đâu thì kho báu cậu tìm cũng ở đó.
Ba ngày tiếp theo hai người gặp một số chiến binh có vũ trang và thấy một số khác đằng xa phía chân trời. Tim cậu bắt đầu nói về nỗi lo sợ. Nó kể chuyện nghe được về Tâm linh vũ trụ, về những người đi tìm kho báu mà không hề thấy. Đôi khi nó khiến cậu hoảng sợ khi nghĩ rằng có thể mình không tìm thấy kho tàng hoặc sẽ chết trong sa mạc. Lúc khác trái tim kia lại bảo cậu rằng nó hài lòng lắm vì nó đã tìm thấy tình yêu và nhiều đồng tiền vàng rồi.
- Trái tim cháu giở chứng rồi – Cậu nói với nhà luyện kim đan khi họ dừng lại cho ngựa nghỉ. Nó không muốn cháu đi tiếp nữa.
- Điều đó đúng thôi - Ông đáp. Đó là bằng cớ cho thấy trái tim cậu rất sống động. Đương nhiên ai mà chẳng sợ khi đem tất cả những gì mình có được ra đổi lấy một giấc mơ.
- Thế thì tại sao cháu lại phải lắng nghe nó chứ?
- Vì cậu sẽ chẳng bao giờ bắt nó im lặng được nữa. Ngay cả khi cậu làm như không thèm nghe nó nói thì nó vẫn luôn luôn ở trong con người cậu, nhắc đi nhắc lại những điều cậu nghĩ về cuộc đời và thế giới.
- Ngay cả khi nó lừa cháu hay sao?
- Bị lừa bịp cũng như bị một cú đánh bất ngờ thôi. Nhưng nếu cậu hiểu rõ trái tim mình thì sẽ không xảy ra điều gì bất trắc đâu, vì cậu biết rõ nó mơ ước gì và biết phải ứng xử thế nào. Không ai trốn tránh được trái tim mình; thành ra nên lắng nghe nó nói là hay hơn cả. Như thế cậu sẽ không bao giờ bị đánh bất ngờ.
[…]
- Trái tim cháu sợ sẽ phải đau khổ – Cậu đã nói với nhà luyện kim đan như thế vào một đêm hai người nhìn lên bầu trời không trăng.
(Trích Nhà giả kim, Lê Chu Cầu dịch, Thanh Vũ minh họa, NXB Văn học, 2015)
Nối các phần với nội dung chính.
Phần 1: Từ đầu đến “cậu tìm cũng ở đó”
Trái tim cậu bé sợ đau khổ.
Phần 2: Tiếp đến… “cậu sẽ không bao giờ bị đánh bất ngờ”
Lời khuyên của nhà luyện kim đan với cậu bé để không bị trái tim đánh bất ngờ.
Phần 3: Còn lại
Lí do cậu bé chăn cừu cần lắng nghe tiếng nói trái tim mình.
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Lí do cậu bé chăn cừu cần lắng nghe tiếng nói trái tim mình
LỜI TRÁI TIM
Họ lặng lẽ tiếp tục đi trong sa mạc hai ngày nữa. Nhà luyện kim đan càng lúc càng thận trọng hơn vì họ đang đến gần vùng giao tranh ác liệt nhất. Trong khi đi đường cậu bé chăn cừu thử lắng nghe tiếng nói trái tim mình.
Quả tim cậu không phải lúc nào cũng ngoan ngoãn: trước kia nó quen được đi hoài đi mãi, bây giờ nó chỉ muốn mau đến đích. Có lúc trái tim cậu kể lể hàng giờ liền về nỗi nhớ nhung của nó; lúc khác nó lại xúc động trước cảnh mặt trời mọc trên sa mạc đến nỗi làm cậu phải khóc thầm. Tim cậu đập nhanh khi nó kể về kho báu, đập chậm hẳn khi cậu mơ màng lặng nhìn chân trời vô tận trên sa mạc. Nhưng nó không bao giờ câm nín, kể cả khi cậu và nhà luyện kim đan không nói với nhau một lời nào.
- Tại sao ta phải lắng nghe trái tim mình nhỉ? Cậu hỏi khi hai người dừng lại nghỉ đêm.
- Bởi vì trái tim cậu ở đâu thì kho báu cậu tìm cũng ở đó.
Ba ngày tiếp theo hai người gặp một số chiến binh có vũ trang và thấy một số khác đằng xa phía chân trời. Tim cậu bắt đầu nói về nỗi lo sợ. Nó kể chuyện nghe được về Tâm linh vũ trụ, về những người đi tìm kho báu mà không hề thấy. Đôi khi nó khiến cậu hoảng sợ khi nghĩ rằng có thể mình không tìm thấy kho tàng hoặc sẽ chết trong sa mạc. Lúc khác trái tim kia lại bảo cậu rằng nó hài lòng lắm vì nó đã tìm thấy tình yêu và nhiều đồng tiền vàng rồi.
- Trái tim cháu giở chứng rồi – Cậu nói với nhà luyện kim đan khi họ dừng lại cho ngựa nghỉ. Nó không muốn cháu đi tiếp nữa.
- Điều đó đúng thôi - Ông đáp. Đó là bằng cớ cho thấy trái tim cậu rất sống động. Đương nhiên ai mà chẳng sợ khi đem tất cả những gì mình có được ra đổi lấy một giấc mơ.
- Thế thì tại sao cháu lại phải lắng nghe nó chứ?
- Vì cậu sẽ chẳng bao giờ bắt nó im lặng được nữa. Ngay cả khi cậu làm như không thèm nghe nó nói thì nó vẫn luôn luôn ở trong con người cậu, nhắc đi nhắc lại những điều cậu nghĩ về cuộc đời và thế giới.
- Ngay cả khi nó lừa cháu hay sao?
- Bị lừa bịp cũng như bị một cú đánh bất ngờ thôi. Nhưng nếu cậu hiểu rõ trái tim mình thì sẽ không xảy ra điều gì bất trắc đâu, vì cậu biết rõ nó mơ ước gì và biết phải ứng xử thế nào. Không ai trốn tránh được trái tim mình; thành ra nên lắng nghe nó nói là hay hơn cả. Như thế cậu sẽ không bao giờ bị đánh bất ngờ.
[…]
- Trái tim cháu sợ sẽ phải đau khổ – Cậu đã nói với nhà luyện kim đan như thế vào một đêm hai người nhìn lên bầu trời không trăng.
(Trích Nhà giả kim, Lê Chu Cầu dịch, Thanh Vũ minh họa, NXB Văn học, 2015)
Lí do cậu bé cần lắng nghe trái tim mình là gì? (Chọn 2 đáp án)
Trái tim chính là cứu tinh của cuộc đời cậu bé.
Cậu cần có trái tim để bầu bạn.
Trái tim của cậu ở đâu thì kho báu cậu cần tìm ở đó.
Cậu chẳng bao giờ bắt nó im lặng được.
2. Lời khuyên của nhà luyện kim đan với cậu bé để không bị trái tim đánh bất ngờ
LỜI TRÁI TIM
Họ lặng lẽ tiếp tục đi trong sa mạc hai ngày nữa. Nhà luyện kim đan càng lúc càng thận trọng hơn vì họ đang đến gần vùng giao tranh ác liệt nhất. Trong khi đi đường cậu bé chăn cừu thử lắng nghe tiếng nói trái tim mình.
Quả tim cậu không phải lúc nào cũng ngoan ngoãn: trước kia nó quen được đi hoài đi mãi, bây giờ nó chỉ muốn mau đến đích. Có lúc trái tim cậu kể lể hàng giờ liền về nỗi nhớ nhung của nó; lúc khác nó lại xúc động trước cảnh mặt trời mọc trên sa mạc đến nỗi làm cậu phải khóc thầm. Tim cậu đập nhanh khi nó kể về kho báu, đập chậm hẳn khi cậu mơ màng lặng nhìn chân trời vô tận trên sa mạc. Nhưng nó không bao giờ câm nín, kể cả khi cậu và nhà luyện kim đan không nói với nhau một lời nào.
- Tại sao ta phải lắng nghe trái tim mình nhỉ? Cậu hỏi khi hai người dừng lại nghỉ đêm.
- Bởi vì trái tim cậu ở đâu thì kho báu cậu tìm cũng ở đó.
Ba ngày tiếp theo hai người gặp một số chiến binh có vũ trang và thấy một số khác đằng xa phía chân trời. Tim cậu bắt đầu nói về nỗi lo sợ. Nó kể chuyện nghe được về Tâm linh vũ trụ, về những người đi tìm kho báu mà không hề thấy. Đôi khi nó khiến cậu hoảng sợ khi nghĩ rằng có thể mình không tìm thấy kho tàng hoặc sẽ chết trong sa mạc. Lúc khác trái tim kia lại bảo cậu rằng nó hài lòng lắm vì nó đã tìm thấy tình yêu và nhiều đồng tiền vàng rồi.
- Trái tim cháu giở chứng rồi – Cậu nói với nhà luyện kim đan khi họ dừng lại cho ngựa nghỉ. Nó không muốn cháu đi tiếp nữa.
- Điều đó đúng thôi - Ông đáp. Đó là bằng cớ cho thấy trái tim cậu rất sống động. Đương nhiên ai mà chẳng sợ khi đem tất cả những gì mình có được ra đổi lấy một giấc mơ.
- Thế thì tại sao cháu lại phải lắng nghe nó chứ?
- Vì cậu sẽ chẳng bao giờ bắt nó im lặng được nữa. Ngay cả khi cậu làm như không thèm nghe nó nói thì nó vẫn luôn luôn ở trong con người cậu, nhắc đi nhắc lại những điều cậu nghĩ về cuộc đời và thế giới.
- Ngay cả khi nó lừa cháu hay sao?
- Bị lừa bịp cũng như bị một cú đánh bất ngờ thôi. Nhưng nếu cậu hiểu rõ trái tim mình thì sẽ không xảy ra điều gì bất trắc đâu, vì cậu biết rõ nó mơ ước gì và biết phải ứng xử thế nào. Không ai trốn tránh được trái tim mình; thành ra nên lắng nghe nó nói là hay hơn cả. Như thế cậu sẽ không bao giờ bị đánh bất ngờ.
[…]
- Trái tim cháu sợ sẽ phải đau khổ – Cậu đã nói với nhà luyện kim đan như thế vào một đêm hai người nhìn lên bầu trời không trăng.
(Trích Nhà giả kim, Lê Chu Cầu dịch, Thanh Vũ minh họa, NXB Văn học, 2015)
Lời khuyên của nhà luyện kim đan với cậu bé để không bị trái tim đánh bất ngờ là gì?
Cần biết cách chăm sóc, bảo quản, quý trọng để hiểu nó cần điều gì.
Cần đồng hành, cùng suy nghĩ, làm việc để hiểu nó có những quy luật nào.
Cần lắng nghe nó nói, hiểu rõ nó muốn gì, mơ ước gì thì cậu sẽ biết cách ứng xử phù hợp.
3. Bày tỏ sự đồng tình/ phản đối trước ý kiến của nhà luyện kim đan
Ý kiến của nhà luyện kim đan: Sợ phải đau khổ còn đau đớn hơn là chính sự đau khổ, và chưa từng có trái tim nào phải chịu đau khổ khi tìm cách thực hiện giấc mơ.
- Nỗi sợ khiến con người nhiều lo âu, suy nghĩ, đau đớn hơn là đối mặt với khổ đau.
- Khi thực hiện được giấc mơ, khao khát thì những trái tim sẽ được tiếp thêm sức mạnh và hạnh phúc.
III. Tổng kết
1. Nội dung
Văn bản là những lời nói xuất phát từ trái tim, hãy lắng nghe và cảm nhận nó.
2. Nghệ thuật
- Xây dựng tình huống truyện độc đáo, mang giá trị nhân văn sâu sắc.
- Cách kể chuyện lôi cuốn.
- Thành công trong xây dựng tâm lí nhân vật.
B. TRẢ LỜI NHỮNG CÂU HỎI Ở SÁCH GIÁO KHOA
Câu 1 (trang 104 sgk, Ngữ văn lớp 7, Tập 2) Theo nhà luyện kim đan, vì sao cậu bé chăn cừu cần lắng nghe tiếng nói trái tim mình?
- Trái tim cậu ở đâu thì kho báu cậu tìm cũng ở đó.
- Cậu không bao giờ bắt nó im lặng được.
Câu 2 (trang 104 sgk, Ngữ văn lớp 7, Tập 2) Nhà luyện kim đan khuyên cậu bé chăn cừu làm gì để không bị trái tim đánh bất ngờ?
Nhà luyện kim đan khuyên cậu bé chăn cừu nên “hiểu rõ trái tim mình, lắng nghe nó nói, mơ ước gì” để không bị trái tim đánh bất ngờ.
Câu 3 (trang 104 sgk, Ngữ văn lớp 7, Tập 2) Em có đồng tình với ý kiến của nhà luyện kim đan: “Sợ phải đau khổ còn đau đớn hơn là chính sự đau khổ, và chưa từng có trái tim nào phải chịu đau khổ khi tìm cách thực hiện giấc mơ” không? Vì sao?
Đồng ý, vì:
- Nỗi sợ về tinh thần còn kinh khủng hơn nỗi đau về thể xác, vết thương về thể xác sẽ lành lại nhưng nỗi đau về tinh thần cứ giằng xé, khiến ta phải suy nghĩ, trăn trở, ám ảnh.
- Khi thực hiện được giấc mơ khao khát thì những trái tim sẽ được tiếp thêm sức mạnh và hạnh phúc.
Câu 4 (trang 104 sgk, Ngữ văn lớp 7, Tập 2) Đoạn trích trên có nhiều lời thoại nói về sự cần thiết của việc lắng nghe tiếng nói trái tim. Lời thoại nào em yêu thích nhất? Vì sao?