Bài học cùng chủ đề
Báo cáo học liệu
Mua học liệu
Mua học liệu:
-
Số dư ví của bạn: 0 coin - 0 Xu
-
Nếu mua học liệu này bạn sẽ bị trừ: 2 coin\Xu
Để nhận Coin\Xu, bạn có thể:
Đề số 6 SVIP
Đọc văn bản dưới đây.
CHÀNG TRAI LÀNG PHÙ ỦNG
Ông Phạm Ngũ Lão là chàng trai làng Phù Ủng, huyện Đường Hào, tỉnh Hải Dương. Ông có sức khoẻ lạ thường, muôn người không địch nổi. Phạm Ngũ Lão mặt mũi khôi ngô, văn võ đều giỏi. Nhà vốn chỉ có nghề làm ruộng, đến ông mới theo nghiệp bút nghiên. Mới hai mươi tuổi ông đã có tính khảng khái. Trong làng có người tên là Bùi Công Tiến đỗ tiến sĩ làm lễ ăn mừng, cả làng kéo đến mừng rỡ, chỉ Ngũ Lão không đến.
Bà mẹ Ngũ Lão bảo rằng:
− Con làm thế nào cho bằng người ta thì làm. Nay người ta ăn mừng, cả làng mừng rỡ, sao con không đến mừng một chút?
Phạm Ngũ Lão thưa rằng:
− Thưa mẹ, con chưa làm nên gì để vui lòng mẹ mà con đi mừng người ta thì con lấy làm nhục lắm.
Nhà ở bên cạnh đường cái, có một hôm, Phạm Ngũ Lão ngồi vệ đường vót tre đan sọt. Chợt có Hưng Đạo Vương đi qua để vào kinh, quan quân kéo đi rất đông. Quân đi mở đường thấy Ngũ Lão ngồi xếp bằng bên cạnh đường, quát lên bắt phải đứng dậy. Ngũ Lão cứ ngồi nghiễm nhiên như không nghe tiếng. Quân lính cầm ngọn giáo đâm vào đùi, Ngũ Lão cũng cứ ngồi vững không động mình. Đến lúc xe Hưng Đạo Vương đến nơi, trông thấy thế lấy làm lạ gọi đến hỏi, bấy giờ Ngũ Lão mới biết là có quan quân đi qua và quân lính đã đâm vào đùi mình.
Hưng Đạo Vương hỏi rằng:
− Nhà thầy kia ở đâu, sao ta đi qua đây mà cứ ngồi chững chàng làm vậy?
Ngũ Lão thưa rằng:
− Tôi đang mải nghĩ một việc cho nên không biết là ngài trẩy qua đây.
Hưng Đạo Vương lấy làm kì, hỏi đến việc học hành kinh sử thì Phạm Ngũ Lão hỏi đâu nói đấy, không sót chỗ nào, ứng đối nhanh như nước chảy.
Hưng Đạo Vương bèn sai quân lấy thuốc dấu dịt vào vết đâm, rồi cho Ngũ Lão ngồi xe đem về kinh, tiến cử lên vua Trần Thánh Tông.
Vua thấy người có sức khoẻ, lại có học thức, cho sung chức quản vệ sĩ. Các vệ sĩ không chịu, xin đấu sức với Ngũ Lão. Ngũ Lão xin vâng, nhưng xin vua cho về nhà ba tháng để thu xếp việc nhà, rồi sẽ xin đấu sức và nhận chức luôn thể.
Vua cho về, Ngũ Lão về nhà, ra ngoài đồng, tìm chỗ gò cao tập nhảy, cứ cách mười trượng chạy đến nhảy vọt qua gò. Tập luyện xong xuôi rồi, vào kinh đấu sức. Khi đấu quyền với các vệ sĩ thì không ai địch nổi. Sau Ngũ Lão thách tất cả các vệ sĩ cùng ra đấu. Các vệ sĩ xúm xít chung quanh hàng trăm người, Ngũ Lão tay đấm chân đá, nhảy nhót như bay, chạm phải ai kẻ ấy không ngã đau thì què tay. Các vệ sĩ không tài gì mà đánh lại được, bấy giờ mới xin chịu phục.
Vua thấy người kiên dũng làm vậy, cho theo Hưng Đạo Vương đi đánh giặc Nguyên thì đánh trận nào cũng thắng, lập nên công trạng rất nhiều. Hưng Đạo Vương có lòng yêu mến, gả con gái nuôi là Nguyên quận chúa cho.
Về sau, vua nước Ai Lao đem hơn một vạn quân và voi sang cướp đất Thanh, Nghệ. Vua sai Ngũ Lão cầm quân đi đánh. Ngũ Lão sai dẫn chặt tre đực dài độ một trượng, chồng chất trên các vệ đường. Khi Ngũ Lão kéo quân vào đánh giặc, giặc thúc voi sấn lên, Ngũ Lão chỉ chân tay không mà sấn vào gặp đồng tre nào thì vớ lấy đống tre chỗ ấy, đập vào chân voi. Voi bị đau, gầm rống lên chạy trở về, giày xéo lên cả quân Ai Lao. Ngũ Lão mới thúc quân đánh tràn sang, quân giặc tan vỡ, phải trốn về nước.
Vì có những công to ấy, Ngũ Lão được cất lên làm Điện tiền thượng tướng quân. Đến khi mất, được phong làm Thượng Đẳng Phúc Thần, và được dân làng Phù Ủng lập miếu thờ ngay ở chỗ nhà Ngũ Lão.
(In trong Nam Hải dị nhân lược truyện, Phan Kế Bính)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5.
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản "Chàng trai làng Phù Ủng".
Câu 2. Vì sao quân lính đâm giáo vào đùi mà Phạm Ngũ Lão không hay biết?
Câu 3. Tại sao Hưng Đạo Vương (Trần Quốc Tuấn) không trách phạt kẻ chắn đường mà lại đưa Phạm Ngũ Lão về kinh đô và tiến cử lên vua? Điều này cho thấy tầm nhìn của Hưng Đạo Vương như thế nào?
Câu 4. Nhân vật Phạm Ngũ Lão hiện lên với những đặc điểm gì nổi bật?
Câu 5. Từ câu chuyện Phạm Ngũ Lão "xấu hổ vì chưa làm được việc lớn", em có suy nghĩ gì về vai trò của việc sống có lí tưởng? (Trình bày ngắn gọn khoảng 5 − 7 dòng)
Hướng dẫn giải:
Câu 1. (0,5 điểm)
Ơhương thức biểu đạt chính của văn bản "Chàng trai làng Phù Ủng" là tự sự.
Câu 2. (0,5 điểm)
Phạm Ngũ Lão không hay biết đến việc bị đâm giáo vào đùi vì lúc đó ông đang tập trung cao độ suy nghĩ về một việc lớn.
Câu 3. (1,0 điểm)
− Hưng Đạo Vương không trách phạt Phạm Ngũ Lão vì:
+ Nhận thấy Phạm Ngũ Lão không phải người vô lễ, ngông cuồng mà là người có khí chất đặc biệt: Trầm tĩnh, chăm chú suy ngẫm, có bản lĩnh.
+ Khi hỏi về việc học hành, Phạm Ngũ Lão ứng đối thông minh, hiểu biết rộng.
=> Hưng Đạo Vương nhận thấy Phạm Ngũ Lão là nhân tài hiếm có.
− Tầm nhìn của Hưng Đạo Vương:
+ Cho thấy Hưng Đạo Vương là một vị tướng có tầm nhìn xa trông rộng, có khả năng nhận ra nhân tài từ những chi tiết nhỏ trong đời sống.
+ Hưng Đạo Vương biết đặt lợi ích quốc gia lên trên những quy tắc lễ nghi thông thường, hướng tới mục đích lớn lao.
Câu 4. (1,0 điểm)
Nhân vật Phạm Ngũ Lão hiện lên là người văn võ song toàn và có nhân cách lớn:
− Văn võ song toàn: Diện mạo khôi ngô, sức khoẻ phi thường và am hiểu kinh sử, ứng đối trôi chảy mọi kiến thức.
− Giàu lòng tự trọng và chí khí: Biết xấu hổ khi bản thân chưa lập được công danh sự nghiệp (từ chối đi ăn mừng, nói với mẹ là bản thân cảm thấy nhục nhã).
− Bản lĩnh và sự tập trung phi thường: Mải mê nghĩ việc nước đến mức bị giáo đâm vào đùi chảy máu cũng không hay biết.
− Mưu trí và cẩn trọng: Không chủ quan (xin về quê luyện tập trước khi thi đấu) và có tài thao lược quân sự tài tình (dùng tre đánh thắng đội quân voi).
Câu 5. (1,0 điểm)
Học sinh trình bày suy nghĩ của bản thân về vai trò của việc sống có lí tưởng. Gợi ý:
− Sống có lí tưởng giúp con người biết đặt mục tiêu cao đẹp cho bản thân và luôn nỗ lực vươn lên.
− Lí tưởng cũng giúp chúng ta sống có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và đất nước.
− Người có lí tưởng cao đẹp sẽ biết biến "cái thẹn" thành hành động để tạo ra giá trị cho cộng đồng và đất nước.
Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích những phẩm chất tốt đẹp của nhân vật Phạm Ngũ Lão trong đoạn trích "Chàng trai làng Phù Ủng".
Câu 2. Trước khi đấu sức với các vệ sĩ, Phạm Ngũ Lão đã xin về quê ba tháng để tập nhảy cao qua gò. Từ đó, anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) bàn luận về tầm quan trọng của ý chí khổ luyện trước khi đối diện với những khó khăn, thử thách.
Hướng dẫn giải:
Câu 1. (2,0 điểm)
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):
− Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.
− Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song hành.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm): Phân tích những phẩm chất tốt đẹp của nhân vật Phạm Ngũ Lão trong đoạn trích "Chàng trai làng Phù Ủng".
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm):
Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ý:
– Ý chí, lòng tự trọng và khát vọng lập công với đất nước:
+ Phạm Ngũ Lão có xuất thân nông dân, nhà làm ruộng nhưng lại chăm lo bút nghiên, học hành kinh sử.
+ Phạm Ngũ Lão từ chối dự tiệc mừng tiến sĩ của người cùng làng vì cảm thấy nhục nhã rằng bản thân chưa làm được gì để báo hiếu mẹ và đóng góp cho đất nước.
+ Đây không phải sự ganh ghét, đố kị của kẻ thấp hèn mà là cái nhục của người có chí lớn, có lòng tự tôn cao độ. Chính cái nhục này đã thôi thúc Phạm Ngũ Lão rèn luyện văn võ để lập công danh cho đất nước.
– Tài năng văn võ và bản lĩnh phi thường của Phạm Ngũ Lão:
+ Phạm Ngũ Lão ngồi đan sọt bên đường và mải mê nghĩ việc nước đến mức bị giáo đâm vào đùi, máu chảy mà vẫn nghiễm nhiên không động mình. Chi tiết này cho thấy ông luôn đau đáu và nặng lòng với việc nước, làm nổi bật sức khoẻ và sự tập trung phi thường.
+ Phạm Ngũ Lão còn là người học rộng, hiểu sâu. Điều này được thể hiện qua cách ứng đối trôi chảy, thông suốt kinh sử với Hưng Đạo Vương.
+ Khi đấu sức với các vệ sĩ, Phạm Ngũ Lão một mình chiến thắng được hàng trăm người. Từ đó, ông chứng minh được sức mạnh và năng lực của bản thân; có được sự kính nể, tôn trọng từ các vệ sĩ.
– Sự cẩn trọng, khiêm nhường và lòng trung quân:
+ Khi được vua trọng dụng, Phạm Ngũ Lão không tự cao về năng lực của bản thân mà xin về quê ba tháng để thu xếp việc nhà, chuyên tâm rèn luyện trước khi đối đầu với các vệ sĩ.
+ Phạm Ngũ Lão cũng là người có lòng trung quân, ông suốt đời tận trung với đất nước, lập được nhiều chiến công hiển hách chống giặc Nguyên và bảo vệ biên giới.
=> Nhân vật Phạm Ngũ Lão là biểu tượng cho sức mạnh dân tộc, minh chứng cho việc tài năng và ý chí có thể đưa một người bình dân trở thành bậc vĩ nhân của lịch sử. Hình tượng của ông vẫn mãi là bài học về ý chí và lòng yêu nước cho thế hệ mai sau.
Câu 2. (4,0 điểm)
a. Bảo đảm yêu cầu về bố cục, dung lượng của bài văn nghị luận:
Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ).
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:
Bàn luận về tầm quan trọng của ý chí khổ luyện trước khi đối diện với những khó khăn, thử thách.
c. Viết được bài văn đảm bảo các yêu cầu:
HS biết triển khai và làm sáng tỏ vấn đề nghị luận. Sau đây là một số gợi ý:
c1. Mở bài: Dẫn dắt từ chi tiết của Phạm Ngũ Lão và giới thiệu về vấn đề nghị luận.
c2. Thân bài:
* Giải thích được vấn đề: Ý chí khổ luyện là sự nỗ lực bền bỉ, kiên trì rèn luyện trong thời gian dài để nâng cao năng lực bản thân.
* Biết phân tích làm sáng tỏ vấn đề:
– Tầm quan trọng của việc khổ luyện:
+ Tạo thế chủ động và sự tự tin: Khi có sự chuẩn bị, con người không bị bất ngờ trước những tình huống khó khăn. Sự tự tin của Phạm Ngũ Lão khi đối đầu với hàng trăm vệ sĩ đến từ sức mạnh mà ông đã dày công rèn luyện trong ba tháng trước đó.
+ Hạn chế rủi ro và sai lầm: Một thiên tài nếu chủ quan cũng có thể thất bại. Sự chuẩn bị giúp ta nhìn nhận thấu đáo các kẽ hở và hoàn thiện bản thân (Phạm Ngũ Lão dù giỏi sẵn nhưng vẫn chọn cách rèn luyện thêm để chắc chắn chiến thắng).
+ Đây là con đường chắc chắn để đạt thành tựu bền vững: Thành công bền lâu luôn đến từ sự rèn luyện có mục tiêu, không thể từ sự nông nổi hay hời hợt.
– Bàn luận, mở rộng vấn đề:
+ Sự chuẩn bị không đảm bảo sự thành công tuyệt đối nhưng nó giảm tối đa rủi ro và giúp ta bình tình hơn trước các tình huống bất ngờ.
+ Ý chí khổ luyện không phải là ép bản thân đến kiệt sức mà là rèn luyện có phương pháp và có mục tiêu rõ ràng.
* Đưa ra các bài học nhận thức, hành động:
– Nhận thức:
+ Hiểu rằng thử thách là điều tất yếu trong cuộc sống, chỉ có chuẩn bị kĩ lưỡng mới giúp chúng ta vượt qua.
+ Cần nhận thức rõ rằng ý chí và sự kiên trì của mỗi người quan trọng hơn hoàn cảnh hay sự may mắn.
– Hành động:
+ Lập kế hoạch cho từng mục tiêu của bản thân.
+ Rèn luyện đều đặn, không đợi đến khi khó khăn mới bắt đầu.
+ Tự đánh giá năng lực của bản thân, bổ sung và rèn luyện những kỹ năng còn yếu.
+ …
c3. Kết bài:
– Khẳng định lại ý nghĩa của sự chuẩn bị và khổ luyện: Đó là chìa khoá mở ra cánh cửa thành công.
– Nhấn mạnh bài học từ Phạm Ngũ Lão: Muốn chiến thắng thử thách lớn, trước hết phải chiến thắng chính mình trong quá trình rèn luyện.