Đề kiểm tra cuối học kì II (Đề số 7) (CV 7991) SVIP

Hướng dẫn giải:

Câu 1 (0,5 điểm).

Nhân vật trong bài thơ có tâm trạng hoài niệm, trân trọng tuổi thơ tươi đẹp đã qua.

Câu 2 (0,5 điểm).

Dấu chấm lửng sử dụng trong câu thơ Cuộc sống đã trải qua… có tác dụng tạo điểm dừng, khiến người đọc phải ngừng lại, suy nghĩ về những trải qua của cuộc sống.

Câu 3 (1,0 điểm).

– Nhân hoá: Diều ơi! Diều hãy nhớ theo cách trò chuyện với vật như trò chuyện với người.

– Tác dụng:

+ Giúp câu thơ thêm sinh động, gợi hình, gợi cảm, tạo cảm giác thân mật, gần gũi.

+ Việc nhân hoá cánh diều giúp làm nổi bật hình ảnh ước mơ tuổi thơ như một người bạn tâm tình, gắn bó.

+ Câu thơ là lời nhắn nhủ đầy cảm xúc của tác giả với chính ước mơ của mình, gợi lên nỗi niềm hoài niệm và khát vọng vươn cao.

Câu 4 (1,0 điểm).

– Hình ảnh "diều" trong bài thơ tượng trưng cho ước mơ, khát vọng tuổi thơ bay cao, vươn xa. Nó đại diện cho những hoài bão, ước mơ đẹp đẽ mà con người từng ấp ủ khi còn nhỏ.

– Đồng thời, diều cũng gợi lên sự tự do, thanh thản và những kỷ niệm trong sáng của tuổi thơ.

Câu 5 (1,0 điểm).

– Học sinh trả lời theo quan điểm cá nhân và đưa ra lí giải phù hợp.

– Gợi ý trả lời: Hình ảnh "Tri thức chạm trăng sao" cho thấy việc học tập có ý nghĩa rất quan trọng đối với tuổi trẻ. Nhờ nỗ lực học tập, chúng ta có thể mở rộng hiểu biết và thực hiện ước mơ của mình. Học tập còn giúp các bạn trẻ phát triển bản thân, trở nên tự tin và có ích cho xã hội. Nếu không cố gắng, chúng ta sẽ khó đạt được những mục tiêu lớn trong cuộc sống. Vì vậy, mỗi bạn trẻ cần chăm chỉ học tập, kiên trì rèn luyện để vươn tới những điều tốt đẹp hơn trong tương lai.

Hướng dẫn giải:

Câu 1 (2,0 điểm).

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):

– Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.

– HS có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, song song.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm):

Phân tích giá trị nội dung của văn bản "Thả diều".

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm):

Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ý:

− Bài thơ thể hiện vẻ đẹp của ước mơ và khát vọng vươn cao của con người: Hình ảnh "thả diều", "ước mơ", "bay cao tít xa mờ" gợi lên những ước vọng trong trẻo, hồn nhiên của tuổi thơ. Qua đó, tác giả khẳng định ý nghĩa của việc nuôi dưỡng ước mơ trong cuộc sống.

− Tác phẩm nhấn mạnh vai trò của tri thức và tài năng trong việc hiện thực hoá ước mơ: Những câu thơ như "Tri thức chạm trăng sao/ Tài xuất chúng tuôn trào" thể hiện niềm tin rằng con người có thể vươn tới những đỉnh cao nhờ học tập và nỗ lực.

− Bài thơ còn gợi lên nỗi hoài niệm về tuổi thơ và những suy ngẫm về cuộc đời: "Mơ ước mới ngày nào/ Đã xưa trong hoài niệm" cho thấy sự trôi chảy của thời gian, khiến con người biết trân trọng những kỉ niệm đã qua.

− Từ đó, tác phẩm khẳng định giá trị bền vững của tuổi thơ và ước mơ: "Tuổi thơ ấy là quà" – đó là hành trang tinh thần quý giá theo con người suốt cuộc đời.

➞ "Thả diều" không chỉ ca ngợi ước mơ tuổi thơ mà còn gửi gắm thông điệp sâu sắc về tri thức, nỗ lực và sự trân trọng những giá trị đã qua trong hành trình trưởng thành.

Câu 2 (4,0 điểm).

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài (0,25 điểm):

Xác định đúng yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận xã hội.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm):

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Vai trò của ước mơ đối với tuổi trẻ.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,0 điểm):

– Xác định được các ý chính của bài viết.

– Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục 3 phần của bài văn nghị luận:

* Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu ý kiến của người viết.

– Dẫn dắt: Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất của mỗi con người, gắn liền với những khát vọng và hoài bão.

– Nêu vấn đề: Trong hành trình đó, ước mơ giữ vai trò vô cùng quan trọng.

– Khẳng định: Ước mơ là động lực giúp tuổi trẻ vươn lên và hoàn thiện bản thân.

* Thân bài:

– Giải thích: Ước mơ là những mong muốn, khát vọng tốt đẹp mà con người hướng tới trong tương lai. Đó có thể là mục tiêu học tập, nghề nghiệp hay những điều ý nghĩa trong cuộc sống.

– Bàn luận, làm rõ vai trò của ước mơ:

+ Lí lẽ 1: Ước mơ định hướng cho tuổi trẻ trong học tập và cuộc sống.

+ Bằng chứng:

++ Khi có ước mơ, mỗi người sẽ biết mình cần làm gì, phấn đấu ra sao để đạt được mục tiêu.

++ Một học sinh có ước mơ trở thành bác sĩ sẽ chăm chỉ học tập, rèn luyện để thực hiện ước mơ đó.

➞ Ước mơ giúp con người có mục tiêu rõ ràng và sống có ý nghĩa hơn.

+ Lí lẽ 2: Ước mơ là động lực giúp tuổi trẻ vượt qua khó khăn.

+ Bằng chứng:

++ Trong quá trình học tập và rèn luyện, ai cũng gặp thử thách, nhưng ước mơ sẽ tiếp thêm sức mạnh để không bỏ cuộc.

++ Nhiều người thành công đã kiên trì theo đuổi ước mơ dù gặp nhiều thất bại. Ví dụ, doanh nhân Nguyễn Trung Dũng, nhà sáng lập thương hiệu Dh Foods, đã trải qua nhiều lần thất bại, từng rơi vào cảnh "trắng tay", thống khổ trong suốt 30 năm bôn ba ở Ba Lan, tuy nhiên, ông đã không từ bỏ khát vọng xây dựng sự nghiệp, quyết định trở về quê hương và khởi nghiệp ở tuổi 50, từng bước tạo nên "đế chế gia vị" bậc nhất Việt Nam hiện nay, đưa gia vị Việt chinh phục thực khách trên toàn thế giới.

➞ Ước mơ giúp con người mạnh mẽ, kiên trì hơn trong cuộc sống.

+ Lí lẽ 3: Ước mơ góp phần giúp tuổi trẻ hoàn thiện bản thân.

+ Bằng chứng:

++ Khi theo đuổi ước mơ, con người sẽ không ngừng học hỏi, rèn luyện kĩ năng và phẩm chất tốt.

++ Ước mơ hướng con người tới những điều tốt đẹp, sống tích cực hơn.

➞ Ước mơ giúp tuổi trẻ phát triển toàn diện.

– Soi chiếu, mở rộng:

+ Phê phán những bạn trẻ sống thiếu ước mơ, không có mục tiêu, dễ chán nản và buông xuôi.

+ Tuy nhiên, cần phân biệt ước mơ với mơ mộng viển vông; ước mơ cần gắn với thực tế và sự nỗ lực.

* Kết bài: Khẳng định lại vấn đề và rút ra bài học.

– Khẳng định: Ước mơ có vai trò rất quan trọng đối với tuổi trẻ.

– Bài học nhận thức: Mỗi người cần có ước mơ và biết trân trọng ước mơ của mình.

– Phương hướng hành động: Xác định mục tiêu rõ ràng, nỗ lực học tập và rèn luyện để biến ước mơ thành hiện thực.

d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau (1,5 điểm):

– Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp (giải thích, chứng minh, bình luận).

– Trình bày rõ quan điểm, lập luận mạch lạc, dễ hiểu.

– Dẫn chứng phù hợp, gần gũi.

đ. Diễn đạt (0,5 điểm):

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt; diễn đạt trong sáng, rõ ý.

e. Sáng tạo (0,5 điểm):

Thể hiện suy nghĩ chân thành, có cách diễn đạt tự nhiên, phù hợp lứa tuổi.