Bài 5. An toàn lao động trong chế biến thực phẩm
I. MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY HIỂM TRONG CHẾ BIẾN THỰC PHẨM
Nhóm yếu tố nguy hiểm | Tác động nguy hiểm | Mức độ nguy hiểm |
Yếu tố cơ học | - Bộ phận chuyển động quay với tốc độ lớn (máy xay, máy nghiền,...). - Dụng cụ nhà bếp sắc nhọn (dao, kéo,...). - Vật liệu vỡ, văng bắn (mảnh xương, thủy tinh,...). - Vật nặng rơi từ trên cao. | - Gây chấn thương các bộ phận cơ thể do va đập, đứt, dập, nặng nhẹ tùy vào mức độ và vị trí. |
Yếu tố nhiệt | - Nhiệt hở ở lò nướng. - Hơi nước nóng từ nồi áp suất, nồi nấu. - Nhiệt độ do dầu, mỡ bắn. - Nhiệt khi hút thuốc. | - Gây bỏng cho cơ thể (từ nhẹ đến nghiêm trọng). - Có nguy cơ gây cháy, nổ. |
Yếu tố điện | - Các bộ phận kim loại của máy móc bị rò điện. - Vật mang điện bị hở (dây điện). | - Gây điện giật, bỏng, tổn thương cơ thể. - Có thể gây chập cháy, nổ. - Nguy hiểm đến tính mạng (tổn thương tim mạch, tê liệt hô hấp). |
Yếu tố hóa học | - Hóa chất tẩy rửa, thuốc diệt côn trùng. - Khí gas rò rỉ. - Khói độc sinh ra khi nấu nướng. | - Ăn mòn da. - Gây ngộ độc (cấp tính hoặc mãn tính). - Nguy cơ ung thư (nếu hít phải khói độc, dầu mỡ đun nóng lâu ngày). |
Yếu tố gây cháy, nổ | - Các chất dễ cháy nổ như xăng, dầu, khí gas. - Hơi của bình gas, chai thủy tinh bị nóng quá mức. | - Gây bỏng nặng. - Gây tai nạn nghiêm trọng do phản ứng cháy, nổ tạo ra áp lực lớn. |
Yếu tố không gian hẹp | - Nhà bếp quá nhỏ, không thông thoáng, không có hút mùi. - Vật dụng xếp cao, chồng chất. | - Gây thiếu dưỡng khí, khó thở, chóng mặt. - Dễ bị va đập, ngã do không gian làm việc hạn chế. |
Câu hỏi:
Hành động nào sau đây nguy hiểm đến tính mạng con người?
II. HƯỚNG DẪN PHÒNG NGỪA NGUY HIỂM TRONG BẾP
1. Hướng dẫn phòng ngừa nguy hiểm do tác động cơ học
- Không chạm tay vào các bộ phận máy móc đang hoạt động.
- Không cắt thực phẩm đông cứng.
- Cất dao, dĩa và các dụng cụ sắc nhọn khác đúng nơi quy định, tránh để lung tung.
- Không ngâm dao vào bồn rửa có chứa nước.
- Buộc tóc và mặc quần áo gọn gàng khi nấu ăn.
- Dọn dẹp ngay các vết bẩn hoặc đồ ăn rơi vãi.
- Sử dụng thang hoặc ghế chắc chắn khi muốn lấy đồ ở trên cao.
Câu hỏi:
Trong quá trình làm bếp, cần chú ý không
2. Hướng dẫn phòng ngừa nguy hiểm do tác động nhiệt
- Khi nấu ăn, không tắt thiết bị báo cháy.
- Không dùng bếp để sưởi ấm.
- Không đổ nước dập lửa khi chảo bị cháy do dầu mỡ.
- Đặt các vật dễ bắt lửa ở xa khu vực nấu ăn.
- Sau khi dùng xong, tắt hết các thiết bị bếp.
- Giữ bếp và lò nướng sạch sẽ để tránh hỏa hoạn.
Câu hỏi:
Việc làm nào sau đây gây nguy hiểm do tác động nhiệt?
3. Hướng dẫn phòng ngừa nguy hiểm do tác động điện
- Lắp đặt aptomat hoặc cầu dao để tự ngắt điện khi có sự cố.
- Không chạm tay ướt vào ổ điện hoặc công tắc điện.
- Không cho thực phẩm hay đồ dùng bằng kim loại vào lò nướng, máy nướng bánh mì,... khi thiết bị đang cắm điện.
- Không kéo dây điện để rút phích cắm.
- Luôn kiểm tra dây điện và phích cắm trước khi sử dụng.
- Không cắm nhiều thiết bị điện công suất cao vào một ổ cắm.
- Tắt nguồn điện và rút phích cắm khi đã sử dụng xong.
Câu hỏi:
Việc làm nào sau đây không có tác dụng phòng ngừa nguy hiểm do tác động điện?
4. Hướng dẫn phòng ngừa nguy hiểm do tiếp xúc với hóa chất
- Mua hóa chất có nguồn gốc rõ ràng, dùng đúng cách và cất giữ cẩn thận.
- Đặt bình gas ở nơi thoáng mát.
- Kiểm tra rò rỉ khí gas bằng nước xà phòng, tuyệt đối không thử bằng lửa.
- Khóa van bình gas sau khi nấu ăn xong.
- Nên dùng tinh dầu đuổi côn trùng, chuột ở dạng xịt.
- Không nên dùng hộp xốp để đựng thức ăn nóng hoặc có nhiều dầu mỡ.
Câu hỏi:
Biện pháp kiểm tra rò rỉ khí gas nào sau đây không an toàn?
5. Hướng dẫn phòng ngừa nguy hiểm do nổ
- Không để xăng, dầu, cồn, gas ở những nơi dễ bắt lửa.
- Không dùng bình gas bị gỉ vỏ hoặc không rõ nguồn gốc.
- Kiểm tra van bình gas trước và sau khi nấu ăn.
- Không cho trứng, thực phẩm đóng hộp kín vào lò vi sóng để tránh bị nổ.
Câu hỏi:
Điền từ thích hợp vào chỗ trống. Để phòng ngừa nguy hiểm do nổ, không nên cho thực phẩm đóng hộp kín vào .
6. Hướng dẫn phòng ngừa nguy hiểm khi làm việc trong không gian hẹp
- Không nướng đồ ăn bằng bếp than trong nhà.
- Bật máy hút mùi hoặc quạt thông gió khi nấu ăn, nướng. Sau đó, tiếp tục bật thêm 5 - 10 phút để hút hết khói, khí độc.
- Vệ sinh máy hút mùi và quạt thông gió thường xuyên.
- Sắp xếp đồ dùng nhà bếp gọn gàng, không chất đống.
- Không để các vật sắc nhọn, dễ vỡ ở trên cao.
Câu hỏi:
Hành động nào sau đây đảm bảo an toàn khi chế biến thực phẩm trong không gian bếp hẹp?